Baku – thủ đô bên bờ biển Caspian của Azerbaijan có gì nên ghé thăm? Hãy cùng Nhà Xô khám phá những địa điểm nổi bật nhất tại vùng đất này nha!

Cái tên Azerbaijan có nghĩa là “người bảo vệ của lửa”, mang trong mình những dấu ấn lịch sử cổ xưa và nền văn hoá đặc sắc, ẩn hiện trong đó là nếp sống vừa hoài cổ từ thời Xô Viết (và xa hơn thế) cho đến nhịp sống hiện đại và đầy bứt phá.

Một trong điều làm nên nét đặc trưng văn hoá của Azerbaijan đó chính là lối sống thấm nhuần màu sắc Islam (Hồi giáo). Azerbaijan dù là một quốc gia thế tục, nhưng lại thấm nhuần văn hóa Islam cực kỳ sâu đậm. Từ thế kỷ thứ VII, khi Islam giáo bắt đầu lan rộng, Azerbaijan đã sớm trở thành một phần quan trọng trong thế giới Islam khi ấy. Cùng với vị trí địa lý đặc biệt, nằm ở giao điểm của Âu Á – Azerbaijan từng là điểm dừng chân quan trọng trên con đường tơ lụa huyền thoại, nối liền Đông và Tây, làm phong phú thêm cuộc sống văn hóa, thương mại, và giao thoa tôn giáo của khu vực này.

Là một phần của con đường tơ lụa cổ xưa, Azerbaijan từng là trung tâm giao thương và hội ngộ văn hóa. Các đoàn lữ hành mang theo tơ lụa, gia vị, đá quý và nhiều sản vật khác đi qua vùng đất này, tất cả đã để lại những dấu ấn không thể phai nhòa trong kiến trúc của Azerbaijan. Những caravanserai cổ đã tồn tại hàng ngàn năm – nơi các đoàn lữ hành từng nghỉ chân, vẫn còn đứng vững như một lời nhắc nhở về thời kỳ hoàng kim của con đường tơ lụa băng qua khu vực này.

Nằm bên bờ biển Caspian, Baku là thủ đô của Azerbaijan hiện lên như một thành phố nơi lịch sử và hiện đại gặp gỡ. Chỉ cần đặt chân đến đây chúng ta sẽ ngay lập tức cảm nhận được nhịp sống sôi động pha lẫn nét bình yên, những câu chuyện cổ xưa vẫn tồn tại giữa không gian hiện đại rực rỡ. Baku là thành phố mà quá khứ và hiện tại không đối lập mà hòa quyện, từ những công trình Hồi giáo cổ kính, cung điện và tháp canh thời Đế quốc Nga, cho đến những biểu tượng kiến trúc hiện đại như Flame Towers rực rỡ ánh sáng về đêm.

Không chỉ là kiến trúc mà Baku còn khiến mọi người ấn tượng bởi sự sống động trên đường phố, từ các quán cà phê nhỏ, nhà hàng ẩm thực đến các không gian công cộng bên bờ biển Caspian. Mỗi góc đường, mỗi ngã rẽ đều mang dấu ấn riêng, khiến ta không chỉ nhìn thấy mà còn cảm nhận được văn hóa, lịch sử và nhịp sống hiện đại – tất cả hòa quyện tạo nên sức hút đặc biệt của thành phố này.

Flame Towers

Nổi bật trên bầu trời Baku, Flame Towers là một cụm ba tòa tháp cao chọc trời mang hình dáng ngọn lửa, biểu tượng cho Azerbaijan – “Vùng đất của Lửa”. Tòa tháp cao nhất đạt 182m, trong khi hai tòa còn lại cao 165m và 161m. Ba tòa nhà này không chỉ là biểu tượng kiến trúc hiện đại mà còn gợi nhớ đến truyền thống lửa thiêng, nơi xưa kia người Zoroastrian coi ngọn lửa là hiện thân của thần linh, và các cánh đồng gas tự nhiên ở Baku tạo ra những đám lửa bùng lên từ mặt đất, như tại Ateshgah hay Yanar Dag.

Flame Towers gồm tổ hợp căn hộ, khách sạn Fairmont và văn phòng, cung cấp hàng trăm căn hộ, phòng khách sạn và hơn 33.000 m² không gian làm việc. Điểm đặc biệt khiến tòa tháp trở nên nổi tiếng là hệ thống LED khổng lồ trên toàn bộ mặt ngoài, trình chiếu hiệu ứng lửa, màu cờ Azerbaijan, lá cờ tung bay hay hình ảnh sinh động khác, khiến công trình trở nên sống động về đêm, thu hút mọi ánh nhìn từ khắp thành phố.

Lạc vào khu phố cổ

Nằm giữa lòng Baku, Phố cổ (İçərişəhər) là trung tâm lịch sử lâu đời nhất của thành phố, được bao quanh bởi những bức tường cổ kính vẫn giữ nguyên nét xưa. Với dấu tích xây dựng có thể từ thế kỷ 7 và phổ biến từ thế kỷ 12, phố cổ là nơi lưu giữ những công trình nổi bật như Tháp Maiden, Cung điện Shirvanshahs, các tòa nhà thương mại, nhà tắm công cộng và các minaret từ thế kỷ 11~16. Trong suốt nhiều thế kỷ, khu phố không chỉ là trung tâm chính trị và thương mại của Baku mà còn là nơi cư trú của các tầng lớp khác nhau, từ quý tộc, thương nhân, thủ công đến giáo sĩ. Khi Baku thuộc quyền kiểm soát của Nga vào thế kỷ 19, kiến trúc phố cổ bắt đầu pha trộn các yếu tố Baroque và Gothic, làm nổi bật sự giao thoa giữa văn hóa phương Đông và châu Âu.

Phố cổ không chỉ là di sản kiến trúc mà còn là nơi du khách có thể trải nghiệm nhịp sống truyền thống. Khu phố từng được chia thành nhiều khu nhỏ mang tên các nhà thờ, nghề nghiệp hoặc nhóm dân cư, như khu thợ đóng tàu, thợ tắm, thương nhân hay cộng đồng Do Thái. Những con đường lát đá cuội, các cửa hàng thủ công và quán cà phê nhỏ tạo nên không gian sống động nhưng vẫn giữ vẻ cổ kính. Năm 2000, phố cổ Baku cùng với Cung điện Shirvanshahs và Tháp Maiden trở thành Di sản Thế giới UNESCO, minh chứng cho giá trị lịch sử và văn hóa của khu vực. Ngoài ra, các hệ thống đường hầm bí mật từ thế kỷ 19 và các madrasa cổ xưa còn gợi nhắc về một thời kỳ Baku vừa là trung tâm giáo dục, vừa là nơi trú ẩn an toàn trong những biến động lịch sử. Với mỗi bước chân trong Phố cổ, du khách như được trở về quá khứ, đồng thời cảm nhận rõ nhịp sống hiện đại đang bao quanh thành phố.

Bảo tàng thảm Quốc gia

Nằm trên bờ biển Baku, Bảo tàng Thảm Quốc gia Azerbaijan (Azerbaijan National Carpet Museum) là một trong những điểm đến văn hóa độc đáo nhất của thành phố, lưu giữ và trưng bày bộ sưu tập thảm Azerbaijan phong phú nhất thế giới. Với hơn 10.000 hiện vật, bảo tàng giới thiệu từ những tấm thảm cổ từ thế kỷ 17 đến các tác phẩm hiện đại, cùng các sản phẩm thủ công, kim loại nghệ thuật, trang phục truyền thống và các tác phẩm điêu khắc. Từ năm 1967, bảo tàng đã bắt đầu hành trình thu thập những tác phẩm thảm quý giá, ban đầu trưng bày tại Thánh đường Juma trong khu phố cổ İçərişəhər, và dần mở rộng bộ sưu tập nhờ các nhà nghiên cứu và nghệ nhân danh tiếng như Latif Karimov.

Tòa nhà hiện tại, được thiết kế bởi kiến trúc sư người Áo Franz Janz, lấy cảm hứng từ hình dạng một cuộn thảm, vừa hiện đại vừa giữ nét đặc trưng văn hóa dân tộc. Mở cửa từ năm 2014, bảo tàng không chỉ là nơi trưng bày thảm mà còn tổ chức các triển lãm quốc tế, hội thảo, lớp học thực hành và các chương trình dành cho người khuyết tật, giúp mọi đối tượng đều có thể trải nghiệm nghệ thuật thảm truyền thống. Ánh sáng, sắp xếp hiện vật và các hoạt động tương tác giúp khách tham quan cảm nhận được sự khéo léo, tinh tế và lịch sử phong phú của nghề dệt thảm Azerbaijan.

Bảo tàng cũng là minh chứng cho di sản văn hóa Azerbaijan, từ việc lưu giữ những tấm thảm cổ từ Karabakh, Shirvan, Shamakhi đến các tác phẩm hiện đại của nghệ nhân trong nước và quốc tế. Những món quà từ các tổ chức như Heydar Aliyev Foundation hay các nhà sưu tầm cá nhân đã làm phong phú thêm bộ sưu tập, biến nơi đây thành ngôi nhà của nghệ thuật thảm và tinh hoa văn hóa Azerbaijan. Năm 2019, bảo tàng được công nhận là Bảo tàng Quốc gia, đồng thời trở thành điểm tham quan hấp dẫn nhất ở Azerbaijan với hàng trăm nghìn lượt khách mỗi năm.

Trung tâm Heydar Aliyev

Nổi bật trên bầu trời Baku với những đường cong mềm mại và thiết kế “phi-góc cạnh”, Heydar Aliyev Center là công trình 57.500 m² do nữ kiến trúc sư huyền thoại Zaha Hadid thực hiện. Tòa nhà không chỉ là biểu tượng của kiến trúc neo-tương lai mà còn là trung tâm văn hóa – nơi hội tụ hội nghị, triển lãm, nhà hát và bảo tàng. Thiết kế độc đáo của trung tâm mô phỏng sự chảy liền mạch, nơi các không gian văn hóa được kết nối mà vẫn giữ được bản sắc riêng, mang đến trải nghiệm thẩm mỹ liền mạch từ bên ngoài vào nội thất. Khai trương vào năm 2012, công trình nhanh chóng trở thành niềm tự hào của Azerbaijan, đồng thời giành giải thưởng Design of the Year 2014 lần đầu tiên dành cho một nữ kiến trúc sư.

Bên trong Heydar Aliyev Center, du khách có thể khám phá các triển lãm quốc tế, từ Andy Warhol đến nghệ sĩ Azerbaijan Tahir Salahov, cùng các buổi hòa nhạc, hội thảo và sự kiện nghệ thuật đương đại. Một điểm nhấn đặc biệt là Mini Azerbaijan, mô hình 24 công trình lịch sử và kiến trúc nổi bật, giúp người tham quan hiểu về hành trình phát triển của Baku và Azerbaijan qua các thời kỳ. Từ những tòa tháp cổ thời Trung Cổ như Tháp Maiden đến các biểu tượng hiện đại như Flame Towers hay Baku Crystal Hall, trung tâm mang đến trải nghiệm tổng thể về văn hóa, lịch sử và nghệ thuật, hòa quyện giữa kiến trúc và nội dung sáng tạo.