Hồ Kolsai thuộc Kolsai Lakes National Park là điểm đến nổi bật ở Kazakhstan với 3 hồ nước xanh ngọc, cảnh quan núi Thiên Sơn hùng vĩ và các hoạt động trekking, chèo thuyền, cắm trại hấp dẫn cách Almaty khoảng 300km.

Nếu Hồ Kaindy khiến người ta nhớ vì sự kỳ lạ của một khu rừng chìm thì Kolsai Lakes National Park lại là phiên bản “đúng nghĩa thiên nhiên” của Kazakhstan – rộng, xanh, và gần như không cần giải thích. Nằm ở phía đông nam gần biên giới Kyrgyzstan và cách Almaty khoảng 300 km, khu vực này thường được gọi là “Ngọc trai của Thiên Sơn” hay thậm chí là “Thụy Sĩ của Kazakhstan”. Không phải vì nó giống hệt mà vì nó tạo ra cảm giác tương tự với một hệ sinh thái núi – hồ – rừng được giữ ở trạng thái cân bằng, không bị phá vỡ quá nhiều bởi du lịch.

Cấu trúc của Kolsai

Kolsai không phải một điểm duy nhất mà là hệ thống ba hồ nằm dọc theo dòng sông Kolsay, hình thành do các trận động đất vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Khi đất đá sạt lở, chúng tạo thành những con đập tự nhiên giữ nước lại trong các thung lũng hẹp, từ đó hình thành ba hồ riêng biệt ở ba độ cao khác nhau.

1. Hồ Kolsay 1 (Lower Kolsai): nằm ở độ cao khoảng 1.800m, dễ tiếp cận nhất và cũng là nơi có nhiều dịch vụ du lịch.

2. Hồ Kolsay 2 (Middle Kolsai): cao hơn, hoang sơ hơn, thường được xem là đẹp nhất.

3. Hồ Kolsay 3 (Upper Kolsai): gần biên giới Kyrgyzstan, ít người đến, chủ yếu dành cho trekking dài ngày.

Cả ba hồ đều có điểm chung là nước trong, màu thay đổi theo ánh sáng từ xanh đậm đến xanh ngọc, tùy thời tiết. Nhưng mỗi hồ lại mang một “nhịp” khác nhau, từ dễ tiếp cận đến tách biệt gần như hoàn toàn.

Hồ Kolsay 1 – điểm bắt đầu dễ chịu

Hồ đầu tiên là nơi đa số du khách dừng lại lâu nhất. Từ làng Saty là cửa ngõ của khu vực bạn có thể đi xe đến gần hồ, sau đó đi bộ một đoạn ngắn. Khi thời tiết đẹp thì mặt hồ phẳng như gương phản chiếu toàn bộ rừng thông và sườn núi xung quanh.

Không gian ở đây đủ thoáng để không cảm thấy bị “ép” bởi địa hình nhưng vẫn đủ kín để giữ lại cảm giác riêng tư. Bạn có thể thuê thuyền chèo trên hồ, đi dọc theo bờ, hoặc đơn giản là ngồi lại. Không có quá nhiều hoạt động bắt buộc phải làm và đó lại là điểm mạnh lớn vì Kolsay 1 không đòi hỏi bạn phải “tận dụng” nó.

Trekking lên Kolsay 2

Nếu chỉ dừng ở hồ đầu tiên thì bạn mới chỉ thấy một nửa của Kolsai, hành trình từ Kolsay 1 lên Kolsay 2 dài khoảng 5 km, mất từ 3~4 tiếng tùy tốc độ, đường đi không quá khó nhưng có độ dốc và cần thể lực cơ bản.

Đây là phần khiến Kolsai khác biệt so với nhiều điểm du lịch núi khác, bạn không đến bằng xe, không có shortcut, và không có cách “đi nhanh” mà buộc phải đi qua rừng, qua suối, qua những đoạn đường hẹp men theo sườn núi.

Khi đến Kolsay 2 thì sự thay đổi khá rõ với không gian hẹp hơn, các sườn núi dốc hơn và gần như bao quanh toàn bộ hồ. Rừng thông dày hơn, ánh sáng ít hơn, và màu nước cũng sâu hơn – chính vì vậy đây là nơi nhiều người đánh giá là đẹp nhất không phải vì “đẹp hơn rõ ràng” mà vì nó có cảm giác tách biệt hơn.

Hồ Kolsay 3: phần dành cho người muốn đi xa hơn

Từ Kolsay 2 bạn có thể tiếp tục trekking thêm khoảng 6 km để đến hồ thứ ba, tuy nhiên đoạn này ít người đi hơn, một phần vì cần thời gian và chuẩn bị kỹ hơn, một phần vì gần khu vực biên giới nên có kiểm soát an ninh.

Đổi lại thì Kolsay 3 mang đúng nghĩa “xa” – không có dịch vụ, không có đông người, và cảnh quan bắt đầu chuyển sang kiểu alpine (núi cao) với đồng cỏ, đá, và rừng thưa hơn. Nếu đi đủ xa bạn có thể chạm đến khu vực giáp Kyrgyzstan.

Cảnh quan và hệ sinh thái

Toàn bộ khu vực Kolsai nằm trong dãy Thiên Sơn, một trong những hệ núi lớn của Trung Á và điều này giải thích vì sao cảnh quan ở đây khác hoàn toàn với hình dung phổ biến về Kazakhstan (thảo nguyên, sa mạc). Rừng chủ yếu là vân sam Thiên Sơn xen lẫn một số loài cây bụi và thảm thực vật vùng núi cao; khu vực này cũng là môi trường sống của nhiều loài động vật hoang dã, bao gồm cả báo tuyết dù rất hiếm khi nhìn thấy.

Một điểm đáng chú ý là độ trong của nước vì các hồ gần như không bị ô nhiễm, và ánh sáng có thể xuyên sâu xuống dưới tạo ra màu sắc thay đổi liên tục; đây cũng là lý do Kolsai thường được so sánh với các hồ alpine ở châu Âu.

Trải nghiệm thực tế không phải lúc nào cũng “hoàn hảo”

Kolsai không phải kiểu điểm đến “đi là đẹp” bởi thời tiết ở vùng núi thay đổi nhanh nên có thể nắng đẹp vào buổi sáng và mưa vào buổi chiều; mặt hồ có thể phẳng lặng hoặc gợn sóng, ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm. Đường đi dù đã được cải thiện (hiện nay đường từ Almaty đến Saty đã được trải nhựa khá tốt) nhưng vẫn cần thời gian di chuyển dài khoảng 4~5 tiếng và khi đã vào khu vực hồ, bạn gần như tách khỏi các tiện nghi đô thị. Nhưng chính những yếu tố này lại làm cho Kolsai giữ được trạng thái “chân thật”, không có quá nhiều can thiệp, không có cảm giác bị dàn dựng nên bạn thấy gì là đúng như vậy.

Một lưu ý quan trọng: do khu vực gần biên giới nên bạn nên mang theo hộ chiếu, trong một số trường hợp thì kiểm tra an ninh có thể diễn ra trên đường trekking.

Khi nào nên đi?

1. Mùa hè (tháng 6~8): thời tiết ổn định nhất, thích hợp trekking, cắm trại.

2. Đầu thu (tháng 9~10): màu sắc rừng thay đổi, ít khách hơn.

3. Mùa đông: tuyết phủ, cảnh đẹp nhưng khó tiếp cận hơn.

Thời điểm lý tưởng nhất vẫn là từ cuối xuân đến đầu thu khi đường đi thuận lợi và thời tiết không quá khắc nghiệt.

Vì sao Kolsai đáng để đi?

Không phải vì nó “giống Thụy Sĩ” mà vì nó cho thấy Kazakhstan không chỉ có thảo nguyên, Kolsai là một phần khác của đất nước này với địa hình, khí hậu và hệ sinh thái tạo ra một không gian hoàn toàn khác. Và nếu ghép với Kaindy thì bạn sẽ thấy hai cách thiên nhiên tồn tại song song mà một bên là hồ rừng chìm mang dấu vết của thảm họa còn một bên là hệ hồ núi gần như nguyên vẹn. Hai trải nghiệm khác nhau nhưng cùng trả lời một câu hỏi là thiên nhiên có thể giữ lại bao nhiêu thứ, nếu con người không can thiệp quá nhiều?