Mọi người có biết vì sao Kailash lại được xem là linh sơn chung của bốn truyền thống tôn giáo lớn: Bon, Phật giáo, Ấn Độ giáo và Kỳ Na giáo?

Mount Kailash còn được gọi là Kailasa, Gang Tise hay Gang Rinpoche nằm ở khu vực Ngari, Tây Tạng trên dãy Gangdise Shan của Transhimalaya, phía tây cao nguyên Tây Tạng. Với độ cao khoảng 6.638 mét, Kailash không phải là đỉnh cao nhất thế giới nhưng lại là một trong những ngọn núi có vị trí địa-tâm linh đặc biệt nhất, gần điểm tiếp giáp giữa Trung Quốc, Ấn Độ và Nepal.

Vị trí địa lý của “Thánh Sơn”

Kailash tọa lạc bên cạnh hai hồ lớn Manasarovar và Rakshastal đồng thời là nơi khởi nguồn của bốn hệ thống sông lớn châu Á: Indus, Sutlej, Brahmaputra và Ghaghara. Trong phạm vi chưa đến 60 km các dòng nước này bắt đầu hành trình nuôi sống hàng trăm triệu con người, khiến Kailash không chỉ là biểu tượng tinh thần mà còn là một “trung tâm thủy sinh” của lục địa.

Ngọn núi này được xem là linh sơn chung của bốn truyền thống tôn giáo lớn: Bon, Phật giáo, Ấn Độ giáo và Kỳ Na giáo. Với Phật tử thì Kailash là “trục vũ trụ”; với người Hindu thì đây là nơi ngự của thần Shiva; với Kỳ Na giáo thì đây là nơi vị giáo chủ đầu tiên đạt giác ngộ; còn với Bon giáo lại là chốn cư ngụ của nữ thần bầu trời. Vì thế hành hương quanh núi trở thành hình thức tiếp cận thánh sơn duy nhất được chấp nhận.

“Kailasa” có nghĩa là gì?

Tên gọi Kailāsa trong tiếng Phạn được cho là bắt nguồn từ từ “kelāsa” mang nghĩa “pha lê”, hàm ý sự tinh khiết và trong suốt. Trong tiếng Tây Tạng thì Gang Rinpoche có nghĩa là “núi tuyết quý” vừa mô tả vẻ ngoài phủ tuyết quanh năm, vừa thể hiện thái độ kính trọng. Mỗi tên gọi không chỉ là một danh xưng mà là một cách con người đặt mình vào mối quan hệ với ngọn núi này.

Khí hậu và đặc điểm địa chất

Về mặt địa chất, Kailash nằm trên vùng trầm tích cổ bị biến chất gắn với lịch sử va chạm giữa mảng Ấn Độ và Á – Âu. Núi được cấu tạo chủ yếu từ đá cuội kết nằm trên nền granite, dấu vết của đại dương Tethys cổ đại, nên những gì ngày nay được xem là “linh sơn” thực chất mang trong mình ký ức hàng chục triệu năm của Trái Đất.

Khí hậu quanh Kailash khắc nghiệt và khô lạnh với mùa đông kéo dài, nhiệt độ ban đêm có thể xuống tới -20°C. Những năm gần đây biến đổi khí hậu khiến băng hà rút nhanh, tầng đất băng vĩnh cửu tan dần đe dọa nguồn nước và hệ sinh thái mong manh của khu vực.

Dù từng được khảo sát bởi các nhà leo núi nhưng Kailash chưa bao giờ có một cuộc chinh phục thành công và hiện nay việc leo núi bị Trung Quốc cấm hoàn toàn bởi vì lý do tôn giáo. Nhiều nhà thám hiểm từng được mời leo như Reinhold Messner đã từ chối với lập luận rằng: chinh phục Kailash không phải là chiến thắng mà là một sự xâm phạm. Có lẽ chính việc không thể đặt chân lên đỉnh đã giữ cho Kailash mãi là một ngọn núi thiêng mà con người buộc phải dừng lại thay vì tiến lên.

Ý nghĩa tâm linh của Núi Kailash

Trong Phật giáo và Bon giáo thì núi Kailash không đơn thuần là một địa điểm linh thiêng, mà là cấu trúc trung tâm của vũ trụ quan. Các kinh điển Phật giáo đồng nhất Kailash với núi Tu Di (Meru) tức trục thẳng nối giữa trời, người và cõi giới vô hình. Núi không chỉ “đứng” trong không gian mà giữ thăng bằng cho thế giới, còn hồ Manasarovar bên cạnh được xem là nguyên lý mẫu tính bổ sung cho nguyên lý phụ tính của núi. Một bên là tĩnh còn một bên là sinh; một bên là trục còn một bên là vòng tuần hoàn.

Với Phật giáo Kim Cang thừa thì Kailash gắn chặt với lịch sử khai mở tâm linh Tây Tạng. Đức Padmasambhava (Ngài Liên Hoa Sanh) được cho là đã hành đạo tại vùng này trong thế kỷ VIII thiết lập nền tảng cho Phật giáo Mật tông. Những truyền thuyết về Milarepa và cuộc “đối đấu” với Naro Böncham không mang tính thắng thua thông thường mà là ẩn dụ cho sự vượt thắng giới hạn vật chất bằng tuệ giác: Milarepa không leo núi bằng thân xác mà “cưỡi ánh sáng” , đây là một hình ảnh biểu trưng cho giác ngộ vượt hình tướng.

Đối với Bon giáo, một tôn giáo bản địa lâu đời hơn cả Phật giáo tại Tây Tạng thì Núi Kailash là nơi ngự của nữ thần bầu trời Sipaimen, trung tâm của vương quốc cổ Zhang Zhung. Trước khi Phật giáo đến thì nơi đây đã là trục Mandala của thế giới Bon từ đó sinh ra bốn dòng sông huyền thoại mang hình tượng Sư tử, Ngựa, Chim công và Voi là biểu trưng cho bốn hướng, bốn năng lực và bốn trạng thái tồn tại, nên có thể nói Núi Kailash không phải “được Phật hóa” mà được kế thừa trong dòng chảy linh thiêng lâu đời.

Trong Ấn Độ giáo thì núi Kailash mang một sắc thái khác – đó là nơi an trú của thần Shiva, vị thần vừa là hủy diệt vừa là tái sinh. Shiva ngồi thiền trên Kailash không phải để thống trị thế gian mà để giữ nhịp cho vũ trụ. Núi trở thành “bậc thang lên trời” mà con người có thể hướng tâm vượt khỏi sinh-tử. Huyền thoại Ravana bị Shiva đè dưới ngón chân không đơn giản là một câu chuyện trừng phạt mà còn là bài học về ngã mạn trước cái thiêng. Ravana không bị tiêu diệt mà được tha thứ sau một nghìn năm tụng ca bởi ngay cả sự kiêu ngạo khi được chuyển hóa thành sám hối, cũng có thể trở thành con đường giải thoát.

Trong Kỳ Na giáo Kailash lại mang ý nghĩa thanh tịnh tuyệt đối, đây là nơi Rishabhadeva – vị Tirthankara đầu tiên đạt được moksha tức là giải thoát hoàn toàn khỏi luân hồi. Kailash trong Kỳ Na giáo không phải là nơi thần linh ngự trị mà là điểm kết thúc của mọi trói buộc. Việc các hoàng tử đế vương xây dựng bảo tháp, đào kênh dẫn sông Hằng quanh núi không nhằm phô trương mà để ghi dấu sự kiện rằng có con người đã thoát khỏi thế gian ngay tại đây.

Nếu cả nhà đang mơ về một Tây Tạng huyền bí, nơi thiên nhiên và con người hòa quyện! Kora Kailash – Tibet chính là cơ hội vàng không thể bỏ qua! Không chỉ là để khám phá, mà còn là trải nghiệm đủ sức làm mình đổi khác, mở đầu năm du lịch bằng một hành trình “đỉnh nóc kịch trần” với Nhà Xô ngay thôi!!