Tại sao cả thành phố Chefchaouen (Morocco) lại khoác lên một sắc lam mát rượi tới vậy? Điều gì đã khiến cả thành phố chìm ngập trong một màu xanh?

Nếu bạn đến Chefchaouen vào một buổi sáng sớm khi mặt trời còn đang ngập ngừng phía sau dãy Rif hùng vĩ, bạn sẽ thấy thành phố hiện lên như một giấc mơ lam dịu, lơ lửng giữa hai sườn núi như được treo bằng những tia sáng mong manh. Không có nơi nào ở Morocco mang vẻ đẹp giống Chefchaouen, bởi nó không chỉ là một thành phố đơn thuần.

Những ai chỉ biết Chefchaouen qua Instagram sẽ nghĩ rằng nơi đây nổi tiếng đơn giản vì màu xanh lam mê hoặc. Nhưng khi bước chân vào thành phố, bạn sẽ cảm nhận được một điều khác: màu xanh ấy có câu chuyện. Nó không phải màu sơn trang trí để hút khách; nó là dòng lịch sử có thật của những cuộc trốn chạy, những ngôi nhà Andulus cuối cùng, những gia đình bị buộc rời bỏ quê hương Granada hay Cordoba nhưng vẫn mang theo ký ức về bầu trời, về sự che chở, và niềm hy vọng không tắt.

Lịch sử hình thành của Chefchaouen

Chefchaouen được sinh ra vào năm 1471 khi Moulay Ali Ben Rachid quyết định dựng nên một thành trì để ngăn bước quân Bồ Đào Nha đang áp sát dọc bờ biển phía Bắc. Nhưng Chefchaouen nhanh chóng trở thành nhiều hơn một pháo đài, nó biến thành nơi trú ẩn của những người Hồi giáo và Do Thái bị trục xuất khỏi Andalus, những con người mang trong mình một nền văn hóa tinh tế, những hồi ức về các khu phố cổ trắng – xanh của miền nam Tây Ban Nha, những bài hát, những món ăn, những mái ngói đỏ, và cả những con dốc uốn lượn của một cộng đồng.

Thành phố được gọi là “Chefchaouen” – từ Amazigh nghĩa là “Hãy nhìn hai sừng núi” bởi nó được ôm ấp giữa hai đỉnh núi Chaouen vươn như đôi sừng khổng lồ. Và cũng chính hai ngọn núi ấy đã giữ Chefchaouen như một bí mật gần 500 năm, một nơi khó tiếp cận đến mức người châu Âu từng gọi đây là “thành phố cấm”, có thời điểm bất kỳ ai ngoại đạo đặt chân vào đều có thể bị xử tử. Thành phố chỉ mở cửa thực sự khi thời hiện đại ập đến, và khi nó mở ra thế giới đã phải lặng người trước vẻ đẹp quá đỗi nguyên sơ và kỳ lạ.

Khám phá bên trong Chefchaouen

Nếu đi bộ qua Medina cổ bạn sẽ thấy những bức tường xanh lam uốn lượn trong ánh sáng, lúc đậm lúc nhạt tùy theo thời điểm trong ngày. Người dân không giải thích thống nhất vì sao lại sơn xanh, có người nói đó là màu truyền thống của người Do Thái, có người bảo nó xua muỗi, người khác lại nói nó tượng trưng cho nước vốn là món quà quý nhất của miền núi khô hạn. Nhưng bất kể lý do nào thì màu xanh này đã tạo nên bản sắc không thể thay thế của Chefchaouen. Nó làm dịu bước chân, làm lắng âm thanh, làm bất kỳ tâm trạng nào cũng nhẹ lại như đang đi giữa một dòng suối mát.

Càng đi vào sâu bạn càng thấy rõ rằng thành phố này không xây cho xe cộ hay sự tiện lợi, Chefchaouen là thành phố của những đôi chân. Con đường nào cũng nghiêng cũng dốc, và cũng uốn cong theo địa hình tự nhiên, người ta nói vui rằng Chefchaouen có thể biến bất cứ ai thành vận động viên leo dốc sau một ngày và điều đó không sai. Nhưng chính những con dốc này tạo nên trải nghiệm mà không nơi nào có thể bắt chước, mỗi khúc quanh mở ra một khung cảnh khác, mỗi bậc thang dẫn đến một góc xanh khác, và mỗi cánh cửa lại là một biến thể mới của sắc lam huyền thoại.

Ở trung tâm Medina là quảng trường Outa El Hammam, là khoảng thở hiếm hoi giữa mê cung. Đây từng là nơi tập trung sức mạnh của thành phố, chốn người dân hội họp, trao đổi, và trông lên Kasbah – pháo đài với 10 tháp canh được dựng theo kiến trúc Andalus như nhân chứng lịch sử của nguồn gốc những con người đã tìm thấy hy vọng tại nơi này. Ngồi ở một quán cà phê nhìn mặt trời đổ xuống những mái nhà xanh, bạn sẽ nghe tiếng gọi nhau bằng tiếng Amazigh xen lẫn tiếng Ả Rập, tiếng cối giã ô liu từ những ngôi nhà cổ, và tiếng nhạc Gnawa vang lên từ một góc đường.

Bước chân đến Ras El Maa – nguồn nước chảy từ lưng chừng núi,  bạn sẽ thấy Chefchaouen ở dạng tinh khiết nhất. Nơi đây có những người phụ nữ giặt quần áo trong làn nước lạnh, trẻ con chạy nhảy giữa tiếng nước rơi và ánh sáng buổi chiều tan vào dòng suối trong vắt. Ras El Maa là trái tim tự nhiên của thành phố, nguồn sống nuôi dưỡng mọi khu phố quanh nó suốt hàng trăm năm, nước ở đây ngọt lạ kỳ và người dân tin rằng ai uống nước Ras El Maa thì sẽ nhớ Chefchaouen mãi không quên.

Nếu có thời gian hãy đi xa hơn tới Akchour, thác nước như viên ngọc ẩn giữa thung lũng Rif. Con đường đến thác như một bài thơ dài của rừng núi với âm thanh suối, bóng cây, đá dựng đứng, và những đoạn đường hẹp tưởng như chỉ dành cho một người. Khi đến nơi bạn sẽ thấy hồ nước xanh ngọc phản chiếu bầu trời, thác trắng xóa đổ xuống như dải lụa, và toàn bộ vùng Akchour thì thầm câu chuyện của thiên nhiên Bắc Morocco, một vẻ đẹp mà không tấm hình nào đủ sức lưu lại.

Linh hồn Chefchaouen không nằm ở màu sơn mà ở hồi ức của những con người đã từng mất quê hương, tìm một nơi mới để bắt đầu, rồi giữ gìn nó bằng đôi tay của mình suốt hàng thế kỷ. Và có lẽ chính vì vậy mà mỗi bước chân trong Chefchaouen đều gợi một cảm giác lạ lùng, một sự bình yên không đến từ du lịch mà tới từ chiều sâu lịch sử. Bạn không chỉ đi trong một thành phố mà là đang đi trong cuộc đời của những con người xa lạ, đang bước giữa câu chuyện của họ, đang chạm vào những vết tích của hy vọng và đau thương.

Khi trời tối thì Chefchaouen trở nên yên ắng đến mức bạn có thể nghe tiếng gió luồn qua mái nhà, tiếng nước chảy xa xa, và tiếng chân người trên những bậc thang cổ. Màu xanh lúc này chuyển thành sắc lam thẫm giống màu của những đêm Andalus, và thành phố như thu mình lại ôm trọn mọi ánh sáng còn sót lại sau ngày dài.

Rời Chefchaouen luôn là điều khó bởi bạn sẽ mang theo cảm giác như mình vừa bước ra khỏi một câu chuyện cổ tích, vừa sống trong một giấc mơ xanh, vừa chạm vào một phần lịch sử mà trước đó bạn không hề biết tới. Thành phố nhỏ bé này dạy chúng ta về sự kiên cường, về vẻ đẹp của quá khứ, và về cách con người có thể biến nỗi đau thành nghệ thuật, biến mất mát thành sắc xanh không nhạt phai…