Khám phá ẩm thực Georgia trên Con đường Tơ lụa – cái nôi rượu vang và giao thoa Âu – Á, nơi hương vị từ Shoti, Khachapuri đến Chakapuli, Churchkhela kể câu chuyện núi Kavkaz và văn hoá supra nồng ấm. Nếu bạn đang tìm hiểu Georgia có gì ngon, đây chính là hành trình vị giác đáng nhớ.

Trên cung đường huyền thoại The Silk Road tồn tại một vùng đất nhỏ bé nhưng làm say lòng bao lữ khách – đó chính là Georgia, nơi được mệnh danh là chiếc nôi của rượu vang và là ngã ba giao thoa văn hoá Âu – Á. Ẩm thực Georgia không chỉ là hương vị mà còn là câu chuyện của núi đồi Kavkaz, của bàn tiệc supra rộn ràng và tình hiếu khách nồng ấm. Với nhiều du khách, khám phá món ngon Georgia cũng là lý do để đặt chân đến vùng đất này.

Cùng Nhà Xô, chúng ta sẽ bước vào thế giới hương vị độc đáo của món ăn truyền thống Georgia từ chiếc bánh mì Shoti nóng hổi nướng trong lò đất Toné, đến Khachapuri béo ngậy trứng phô mai, từ món hầm xuân xanh mát Chakapuli đến viên kẹo mộc mạc Churchkhela,… tất cả sẽ tạo nên một bức tranh đặc sản Georgia vừa mộc mạc vừa tinh tế!

BÁNH MÌ SHOTI (შოთი) 

Người Georgia có câu: “Bữa ăn không có bánh mì thì chưa thể gọi là bữa ăn”. Quả thật, bánh mì giữ vị trí trung tâm trong ẩm thực Georgia, không chỉ như món ăn kèm mà còn là biểu tượng của sự no đủ và gắn kết. Điểm chung là đa phần các loại bánh mì đều được nướng trong lò đất sét Toné (tương tự tandoor), tạo nên lớp vỏ giòn rụm và ruột xốp mềm, thơm mùi khói củi.

Shoti là loại bánh mì phổ biến nhất, có hình dài, mũi nhọn hai đầu, trông giống chiếc thuyền nhỏ. Vỏ giòn, ruột dẻo, thường được xé ăn kèm các món hầm, thịt nướng hoặc phô mai. Shoti được xem là “linh hồn” của mọi bữa cơm gia đình Georgia và là một trong những món ăn nổi tiếng của Georgia. Ngoài ra còn có các loại bánh mì khác như Puri, Mchadi, Khachapuri, Lavash….

KHACHAPURI (ხაჭაპური)

Khachapuri là món bánh mì phô mai trứ danh của Georgia, đến mức nhiều học giả gọi nó là “quốc hồn quốc túy” trong văn hóa ẩm thực Georgia. Tên gọi bắt nguồn từ tiếng Georgia: “khacho” nghĩa là phô mai tươi, “puri” nghĩa là bánh mì. Điều ít người biết là phô mai dùng cho Khachapuri không phải loại phô mai công nghiệp mà là phô mai tươi truyền thống của Georgia, phổ biến nhất là Sulguni và Imeruli. Sulguni là loại phô mai tươi có vị mặn dịu, độ dai nhẹ, thường được gọi là “mozzarella của Georgia”. Chính hương vị này làm nên linh hồn của Khachapuri mà nếu thay bằng phô mai công nghiệp thì bánh sẽ mất đi bản sắc. Ngày nay, Khachapuri không chỉ là món ăn đường phố hay trong nhà hàng, mà còn là đặc sản Georgia nhất định phải thử khi du lịch nơi đây.

CHAKAPULI (ჩაქაფული)

Trong những món ăn tiêu biểu của Georgia, Chakapuli được xem là món ăn mang đậm dấu ấn mùa xuân và mùa lễ hội Phục Sinh. Đây là món thịt cừu (hoặc đôi khi là thịt bê non) hầm chậm với rượu vang trắng khô, nhiều loại rau thơm và gia vị, tạo nên hương vị vừa đậm đà, vừa tươi sáng, khó lẫn với bất kỳ nền ẩm thực nào khác. Khi nấu, thịt cừu được hầm chậm nhiều giờ cùng các loại rau thơm và gia vị, để từng thớ thịt thấm đẫm hương rượu, vị chua thanh và mùi xanh tươi đặc trưng. Thành phẩm là một món ăn có vị cân bằng độc đáo: béo mà không ngấy, chua dịu mà vẫn dậy mùi thảo mộc. Chakapuli thường được ăn nóng, ăn kèm với bánh mì puri hoặc cơm trắng. Đối với người Georgia, đây không chỉ là một món ăn mà còn là dấu hiệu của mùa mới khi mận dại bắt đầu vào vụ và các loại rau thơm mọc xanh khắp sườn núi.

PKHALI (ფხალი)

Pkhali là một trong những món khai vị truyền thống lâu đời của ẩm thực Georgia, thường xuất hiện trong các bàn tiệc supra (bữa tiệc truyền thống kèm rượu vang và lời chúc). Đây là món rau củ nghiền trộn với hạt óc chó, tỏi, rau thơm và giấm rượu nho. Người Georgia thường dùng nhiều loại rau khác nhau: cải bó xôi, củ dền, bắp cải, cà tím, rau diếp dại…, tạo thành những đĩa pkhali đầy màu sắc như xanh, đỏ, tím – vừa ngon mắt vừa bổ dưỡng. Cái làm nên linh hồn của Pkhali không phải chỉ ở rau củ, mà chính là sốt óc chó. Đây cũng là món ăn thể hiện nét tinh tế của món ăn truyền thống Georgia.

BADRIJANI NIGUZIT (ბადრიჯანი ნიგვზით)

Badrijani Nigvzit là một trong những món khai vị nổi bật nhất của ẩm thực vùng Kavkaz, thường xuất hiện trên bàn tiệc supra. Tên gọi có nghĩa đơn giản: badrijani = cà tím, nigvzit = với óc chó. Món này gồm những lát cà tím được chiên vàng sau đó cuộn lấy nhân óc chó nghiền nhuyễn trộn với tỏi, rau mùi, húng tây, thì là, một chút giấm rượu nho và gia vị địa phương. Khi dọn, người ta thường rắc thêm hạt lựu đỏ mọng hoặc lá rau thơm. Đây là món ăn được nhiều du khách yêu thích khi khám phá đặc sản Georgia.

CHURCHKHELA (ჩურჩხელა)

Churchkhela là một trong những món ngọt truyền thống nổi tiếng nhất của Georgia, thường được gọi vui là “kẹo năng lượng Kavkaz”. Từ xa nhìn nó giống như những cây xúc xích dài treo lủng lẳng, nhưng thực chất lại là chuỗi hạt óc chó (hoặc hạnh nhân, hạt dẻ, nho khô…) được xâu bằng chỉ rồi nhúng nhiều lần vào hỗn hợp nước nho đặc. Churchkhela xưa kia chính là “lương khô chiến trường” của binh lính và thương nhân trên Con đường Tơ lụa. Nhờ giàu năng lượng và dễ bảo quản, món này trở thành lựa chọn lý tưởng trong những chuyến đi dài. Ngày nay, đây là món ăn nổi tiếng của Georgia thường được mua làm quà.

DOLMA (ტოლმა)

Dolma là món ăn phổ biến khắp Trung Đông, Địa Trung Hải và vùng Kavkaz, nhưng mỗi nơi lại có biến thể riêng. Ở Georgia thì Dolma thường được làm từ lá nho non, cuốn nhân thịt băm (bò, cừu hoặc hỗn hợp nhiều loại thịt) trộn với gạo, hành tây, rau thơm, gia vị và đôi khi cả các loại hạt. Khi hấp hoặc hầm, lá nho tỏa ra vị chua nhẹ đặc trưng, hòa cùng nhân thịt béo ngậy tạo nên sự cân bằng rất dễ chịu. Dolma ở Georgia thường ăn kèm với sốt matsoni (một loại sữa chua chua thanh truyền thống), khiến món ăn vừa béo, vừa chua dịu, lại rất mát lành. Ngoài lá nho, ở Georgia người ta còn dùng lá bắp cải, lá củ cải, lá mận dại để cuốn Dolma, tùy theo mùa và vùng miền. Đây là món đáng thử nếu bạn đang tìm kiếm Georgia ăn gì ngon.

SATSIVI (საცივი)

Trong kho tàng ẩm thực Georgia phong phú, Satsivi chiếm vị trí đặc biệt như món ăn gắn liền với những ngày lễ lớn, nhất là Giáng Sinh và Năm mới. Tên gọi “satsivi” xuất phát từ gốc tiếng Georgia nghĩa là “món ăn nguội” và đây là món thịt gia cầm (thường là gà ta hoặc gà Tây) được luộc chín, để nguội rồi chan ngập trong lớp sốt óc chó béo ngậy, dậy mùi gia vị. Điểm làm nên sự khác biệt chính là nước sốt óc chó – một trong những nền tảng hương vị của ẩm thực Georgia. Nhân óc chó được giã nhuyễn rồi trộn với tỏi, rau mùi, nghệ tây Imereti (loại nghệ đặc sản vùng miền Tây Georgia), quế, hạt tiêu và nước dùng gà, tạo nên hỗn hợp sánh mịn, vừa béo, vừa thơm cay nồng nàn. Đặc biệt người Georgia thường thêm một chút giấm rượu nho hoặc nước lựu chua để cân bằng, khiến sốt vừa đậm đà vừa thanh thoát.