Điều gì khiến Juta, một ngôi làng nhỏ giữa dãy Đại Caucasus trở thành điểm đến mùa hè đẹp và đáng trải nghiệm bậc nhất Georgia?

Georgia đang vươn những mầm xanh đầy sức sống để khoác lên mình một hình ảnh hoàn toàn khác với mùa đông vừa qua. Mỗi mùa ở nơi đây đều sở hữu một vẻ đẹp rất riêng, bạn nghĩ sao nếu hè này mình chu du khám phá vùng đất bình yên khi nắng hạ vào mùa, với một vẻ ngoài thật mới khi sắp đi qua hết những tháng ngày tuyết phủ?

Nếu bạn đang mơ về một vùng đất mà thời gian như ngừng lại giữa những đỉnh núi tuyết, với những câu chuyện huyền thoại của các vị vua và các chiến binh vẫn còn vang vọng trong gió ngàn, thì hãy cùng tôi ghé thăm vùng cao Khevi (vùng đất của ngôi làng Juta nổi tiếng – đặc biệt là vào mùa hạ) qua những trang sử thi của Georgia.

Juta – một ngôi làng nhỏ đẹp như tranh vẽ nằm ở trung tâm Dãy núi Kavkaz tuyệt đẹp của Georgia. Đó là một viên ngọc ẩn chứa cảnh núi non đầy ngoạn mục, không khí trong lành và trải nghiệm tại khu cắm trại thật khó quên. Juta là một điểm đến lý tưởng cho những ai yêu mến thiên nhiên cây cỏ, những ai muốn thoát khỏi sự hối hả và nhộn nhịp của thành phố thường nhật. Thiên nhiên Juta bình yêu mời chào mọi người hãy đến và cảm nhận sự bạt ngàn, hi kỳ, mê hoặc mà nó mang lại.

Vùng đất Juta nằm trong khu vực Khevi (nghĩa là “thung lũng” hay “hẻm núi”), một vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng được gọi là “Cổng Darial” hay “Cổng người Alans”. Trong lịch sử của người Georgia, đây không chỉ là một địa danh mà là rào dậu bảo vệ cả vương quốc trước các bộ tộc phương Bắc. Theo các nguồn sử liệu cổ, tổ tiên của những người dân vùng núi này là con cháu của Targamos, cháu chắt của Noah (nhân vật gắn liền với trận Đại Hồng Thuỷ trong Kinh Thánh Cựu Ước). Họ sống trong những hẻm núi sâu, nơi mà ngay cả những kẻ chinh phạt lừng lẫy nhất cũng phải e dè. Các sử gia cổ đại như Strabo đã mô tả thung lũng vùng này là những con đường “độc đạo”, chỉ có thể đi bộ và được bảo vệ bởi những bức tường đá tự nhiên không thể xuyên phá.

Juta và vùng Khevi không chỉ là nơi chăn cừu mà còn là “hầm trú ẩn” an toàn nhất của hoàng gia Georgia trong những giờ khắc đen tối nhất. Vua Vakhtang Gorgasali (Thế kỷ V) là vị vua huyền thoại này đã hành quân qua đây ở tuổi 16 để đánh đuổi quân xâm lược, khẳng định chủ quyền của Georgia tại các hẻm núi vùng Darial. Vào thời kỳ Mông Cổ khi quân Mongol (Tatars) tràn vào tàn phá các thành phố ở đồng bằng, vua David VIII đã rút vào vùng Mtiuleti và Khevi (nơi có Juta) để cố thủ. Các nguồn tin cho biết quân Mongol dù hùng mạnh đến đâu cũng không thể chiếm được những pháo đài vùng cao như Gueleti vì địa hình quá hiểm trở và sự kiên cường của các chiến binh vùng núi.

Người dân vùng Juta (chủ yếu là bộ tộc Mokheve và sau này là người Khevsur di cư sang) có một nền văn hóa độc nhất vô nhị – xã hội vùng này không vận hành theo kiểu phong kiến thông thường mà dựa trên hệ thống “Khevi” tức là các cộng đồng thung lũng tự quản, nơi những người đàn ông vừa là nông dân vừa là chiến binh. Trước khi theo Cơ đốc giáo, họ thờ cúng các vị thần như Armaz và Zaden – ngay cả khi đã theo đạo, những phong tục cổ xưa vẫn tồn tại, họ tôn thờ những “Thánh giá gỗ” được dựng trên các đỉnh núi cao, nơi mây mù bao phủ. Từ “cuộc sống” trong tiếng Georgia cổ (tskhovreba) có nguồn gốc từ từ “con cừu” (tskhvari), nó cho thấy việc chăn nuôi gia súc trên các đồng cỏ núi cao là huyết mạch của họ từ hàng ngàn năm qua.

Nếu bạn định đến Juta, hãy chuẩn bị cho một khí hậu “đầy cá tính”, cơ bản thì vùng Đại Caucasus với độ cao trên 2000m là nơi có khí hậu ôn hòa nhưng khắc nghiệt, ngay cả trong những ngày mùa hè thì những đỉnh núi phía bắc Juta vẫn được bao phủ bởi tuyết trắng và những cơn bão bất chợt. Mùa đông ở đây cực kỳ dữ dội với những trận lở tuyết có thể chôn vùi cả người và ngựa. Tuy nhiên, chính cái lạnh này đã tôi luyện nên những con người vùng núi “cứng hơn đá”.

Vì sao nên đến Juta vào mùa hè? Vì thời tiết vào thời điểm này trong năm cực mát lành – trời xanh, hoa dại, núi uy nghi kỳ vĩ. Cùng nhau ngắm dãy núi Chaukhi được mệnh danh là Dolomites của Georgia, bao gồm 7 đỉnh đá sừng sững như bức tường thành của thời gian, khiến bất kỳ góc chụp nào cũng thành ảnh nền máy tính.  Và khung cảnh của Juta chắc chắn sẽ khiến chúng ta đắm say trong vẻ đẹp thiên nhiên khi vào hạ.

Chúng ta sẽ hiking một đoạn ngắn – chỉ 1,2km, nhưng đủ để từ bỏ cái thở dài của phố xá. Tăng độ cao khoảng 190m, thời gian không đáng kể. Điều đáng kể là phía cuối con dốc là nơi lưu trú cho đêm đó – một mái nhà giữa mây, nơi cả nhà cũng ngủ và dãy Chaukhi ngủ cùng. Hành lý chúng ta chỉ cần mang gọn cho một đêm thôi nè, chỉ cần đủ để sống như một người đang thật sự sống!

Sẽ là một thước phim đáng nhớ trong chuyên đi khi tản bộ dọc những sườn đồi, tận hưởng không khí trong lành với viewpoint núi tuyết và qua đêm ở khu camping Juta – nằm cách biệt hoàn toàn với khu dân cư. Vào ban đêm, bầu trời đầy sao và sự tĩnh lặng yên bình sẽ khiến tâm hồn được rũ bỏ những mỏi mệt sau chặng đường dài giữa khung cảnh đại ngàn.

Điều khiến Juta trở nên đặc biệt trong mắt du khách ngày nay và cả trong sử liệu chính là sự biệt lập – vì trong nhiều thế kỷ, vùng đất này gần như không có sự hiện diện của quan lại hay sưu thuế. Người dân sống theo luật lệ của núi rừng, danh dự và sự hào hiệp (atalikism) được đặt lên hàng đầu. Âm nhạc và thi ca của họ cũng mang đậm hơi thở núi rừng, với tiếng sáo xương (salamuri) và những bài hát ca ngợi các anh hùng “Goliath” của vùng cao.

Người ta đi đâu đó để biết thêm thế giới. Nhưng Juta thì ngược lại vì ta sẽ thấy rõ nhất chính mình thật trong trẻo tại vùng đất đó. Nếu trái tim chúng ta đang mê mỏi, thì mùa hè này Juta – Nhà Xô –  và mọi người đã đến lúc gặp nhau rồi!