Ẩn mình giữa dãy Altay ở cực Bắc Tân Cương, làng Hemu đẹp như một thế giới cổ tích bốn mùa với nhà gỗ người Tuva, rừng bạch dương, đồng cỏ, núi tuyết và nhịp sống nguyên sơ khiến ai đến cũng không muốn rời đi.

Trước đây, phần lớn hình ảnh về Hemu xuất hiện trên mạng xã hội đều là mùa thu – rừng bạch dương vàng rực, khói bếp bay lên giữa thung lũng và những căn nhà gỗ chìm trong ánh chiều tà. Điều đó khiến nhiều người mặc định rằng Hemu mùa thu đẹp nhất vào tháng 9, tháng 10; nhưng chỉ khi thật sự đến đây vào mùa xuân hoặc mùa hè người ta mới hiểu rằng vẻ đẹp của làng Hemu Tân Cương không nằm ở màu lá, mà nằm ở chính nhịp sống của ngôi làng này.

Xuân, hạ, thu hay đông, Hemu đều giống một thế giới tách khỏi thời gian hiện đại.

Ở đó vẫn có những căn nhà gỗ kiểu cổ nằm giữa thảo nguyên Altay, đàn ngựa đi ngang qua bờ sông lúc sáng sớm, chó nhỏ chạy quanh sân, khói bếp bay lên mỗi chiều và những con đường đất dẫn vào rừng bạch dương trải dài tới tận chân núi Altay.

Làng Hemu, Tân Cương nằm ở đâu?

Làng Hemu (禾木村 – Hòa Mộc Thôn) thuộc khu vực Altay, huyện Burqin, khu tự trị Tân Cương, Trung Quốc. Đây là một trong ba ngôi làng Tuva cổ còn tồn tại tại Trung Quốc, bên cạnh Baihaba và Kanas. Điều khiến làng Hemu Tân Cương trở nên đặc biệt không chỉ là cảnh quan mà còn là vị trí địa lý rất hiếm có. Ngôi làng nằm ở cực Bắc Tân Cương, gần biên giới Nga, Kazakhstan và Mông Cổ. Theo đường chim bay thì Hemu chỉ cách biên giới Nga khoảng 55 km, Kazakhstan khoảng 51 km và Mông Cổ khoảng 38 km.

Toàn bộ ngôi làng nằm trong lòng chảo được tạo thành bởi sự hợp lưu của sông Kanas và sông Hemu, bao quanh là rừng, thảo nguyên và dãy Altay phủ tuyết gần như quanh năm. Độ cao dao động từ khoảng 1.100 m đến hơn 2.300 m khiến khí hậu nơi đây lạnh hơn rất nhiều so với phần lớn khu vực còn lại của Tân Cương. Điều thú vị là Hemu gần như không có “mùa hè” đúng nghĩa. Khí hậu ở đây thuộc kiểu hàn ôn đới núi cao, mùa đông kéo dài tới 7 tháng và tuyết có thể dày đến 3~5 m. Ngay cả tháng 7, nhiệt độ trung bình cũng chỉ khoảng 14°C. Vì vậy mùa hè ở Hemu không nóng, mà giống một phiên bản dịu dàng hơn của mùa xuân.

Người Tuva và linh hồn thật sự của làng Hemu

Nếu cảnh quan là lớp vỏ khiến người ta chú ý đến Hemu, thì văn hóa Tuva mới là thứ khiến nơi này trở nên khác biệt. Người Tuva tại Hemu được cho là hậu duệ của những nhóm dân từng di chuyển theo các cuộc chinh phạt thời Thành Cát Tư Hãn, trải qua hàng trăm năm sống biệt lập giữa vùng Altay, họ vẫn giữ được ngôn ngữ riêng, phong tục chăn thả truyền thống và nhiều loại hình nghệ thuật cổ hiếm gặp.

Một trong số đó là “Khöömei” (呼麦) – nghệ thuật hát cổ họng nổi tiếng của vùng Trung Á, nơi một người có thể tạo ra hai âm thanh cùng lúc. Những âm thanh ấy nghe giống tiếng gió đi qua thảo nguyên hoặc tiếng núi vọng lại từ xa, rất nguyên sơ và gần như không thể tìm thấy ở các thành phố hiện đại.

Người Tuva ở Hemu sống trong những ngôi nhà gỗ kiểu “Jinggan (井干式)”, được dựng hoàn toàn từ các thân cây xếp chồng lên nhau. Các khe gỗ được chèn rêu để giữ nhiệt trong mùa đông. Mái nhà dốc lớn để chống tuyết dày. Nội thất gần như giữ nguyên màu gỗ tự nhiên, đơn giản nhưng cực kỳ ấm áp. Điều đặc biệt là dù du lịch Hemu phát triển mạnh, nơi này vẫn chưa đánh mất cảm giác của một ngôi làng thật, người dân vẫn chăn ngựa, phơi cỏ, nhóm bếp và sống theo nhịp sinh hoạt cũ. Chính điều này khiến làng người Tuva ở Hemu không có cảm giác “du lịch hóa” quá mức như nhiều địa điểm nổi tiếng khác ở Altay.

Hemu vào mùa xuân – khi cả ngôi làng vừa tỉnh giấc

Khoảng tháng 4 đến tháng 5 là thời điểm Hemu mùa xuân bắt đầu bước ra khỏi mùa đông dài.

Tuyết chưa tan hoàn toàn trên các triền núi nhưng cỏ non đã bắt đầu xuất hiện dọc theo dòng sông Hemu. Đây là mùa mà màu xanh quay trở lại rất nhanh. Những khoảng đất còn lạnh bỗng phủ đầy cây dại và hoa nhỏ. Buổi sáng thường có sương mỏng, ánh nắng chiếu qua mái gỗ tạo nên cảm giác rất điện ảnh.

Mùa xuân cũng là mùa ít khách du lịch nhất. Nhiều homestay và nhà hàng chưa mở cửa toàn bộ nên không khí trong làng cực kỳ yên tĩnh. Đây là thời điểm phù hợp với những ai thích trải nghiệm du lịch Hemu theo cách chậm rãi, ít đông đúc hơn mùa thu.

Mùa hè – thời điểm Hemu đẹp theo kiểu “Thụy Sĩ vùng Altay”

Nếu mùa thu là thời điểm nổi tiếng nhất thì mùa hè ở Hemu lại là mùa dễ khiến người ta bất ngờ nhất. Khoảng tháng 6 đến tháng 8, toàn bộ thung lũng chuyển sang màu xanh rất sâu. Đồng cỏ Altay rộng mở, hoa dại nở khắp nơi, dòng sông trong vắt phản chiếu bầu trời xanh lạnh đặc trưng của Altay. Những đàn bò, dê, ngựa thong dong gặm cỏ quanh làng khiến khung cảnh giống một vùng quê Bắc Âu hơn là Tân Cương.

Nhiệt độ mùa hè rất dễ chịu, ban ngày khoảng 18~25°C, tối xuống khá lạnh nên vẫn cần áo khoác dày. Đây cũng là mùa lý tưởng để trekking, cưỡi ngựa hoặc cắm trại quanh khu vực Kanas và Hemu. Điểm đặc biệt nhất của mùa hè Hemu là ánh sáng. Mặt trời ở Altay xuống rất muộn, khoảng gần 10 giờ tối trời mới tối hẳn. Điều đó khiến những buổi chiều ở đây kéo dài bất tận. Ánh nắng vàng phủ lên rừng bạch dương, mái nhà gỗ và các triền cỏ tạo nên cảm giác rất “cinematic”, giống một bộ phim châu Âu hơn là khung cảnh thường thấy ở châu Á.

Mùa thu – thời khắc đẹp nhất của Hemu

Khoảng cuối tháng 9 đến đầu tháng 10 là mùa nổi tiếng nhất của Hemu, lúc này toàn bộ rừng bạch dương chuyển vàng cùng lúc. Những con đường nhỏ, bờ sông, đồng cỏ và triền núi phủ đầy các lớp màu vàng – cam – đỏ xếp chồng lên nhau. Buổi sáng thường có sương mù nên từ đài quan sát Hemu nhìn xuống, cả ngôi làng giống một bức tranh sơn dầu, đây cũng là mùa nhiếp ảnh gia từ khắp Trung Quốc đổ về Altay.

Tuy nhiên, vì quá nổi tiếng nên mùa thu cũng là thời điểm đông khách và giá phòng cao nhất trong năm. Ban đêm nhiệt độ xuống thấp rất nhanh, có khi gần 0°C và tuyết đầu mùa có thể xuất hiện từ tháng 10. Nếu muốn săn ảnh mùa thu đẹp nhất, thời điểm lý tưởng thường là khoảng 20/9 ~ 5/10 hằng năm, tùy điều kiện thời tiết.

Mùa đông – xứ sở tuyết thật sự của Tân Cương

Từ tháng 11 đến tận tháng 4 năm sau, Hemu mùa đông bước vào khoảng thời gian dài nhất trong năm. Tuyết phủ kín toàn bộ mái nhà, đường đi và rừng cây. Có thời điểm tuyết dày tới vài mét. Cả ngôi làng gần như chìm trong màu trắng hoàn toàn, chỉ còn khói bếp, tiếng vó ngựa và ánh đèn vàng hắt ra từ các căn nhà gỗ. Mùa đông ở Hemu rất lạnh, nhiệt độ có thể xuống dưới -30°C. Nhưng đổi lại, đây là thời điểm đẹp nhất để cảm nhận làng cổ tích Tân Cương như một “vùng đất thần tiên” đúng nghĩa. Ngoài ngắm tuyết, mọi người còn có thể trải nghiệm trượt tuyết tại Jikepulin International Ski Resort gần đó – một trong những khu trượt tuyết nổi tiếng nhất vùng Altay.

Di chuyển đến Hemu như thế nào?

Thông thường, du khách sẽ bay đến Urumqi trước, sau đó tiếp tục bay nội địa hoặc đi tàu đến Altay hoặc Burqin. Từ Burqin, du khách di chuyển đến cổng Jiadengyu – cửa ngõ vào Kanas National Geopark. Từ đây sẽ có shuttle bus riêng đi vào Hemu. Vào mùa cao điểm, xe riêng thường không được phép vào trực tiếp khu làng nhằm bảo vệ môi trường. Khoảng cách từ Burqin đến Hemu khoảng 160km, nhưng thời gian di chuyển có thể mất 4~5 tiếng do đường đèo và kiểm soát khu bảo tồn.

Điều đặc biệt nhất ở làng Hemu Tân Cương là nơi này khiến người ta thay đổi cảm giác về thời gian; ở nhiều nơi du lịch khác người ta thường cố đi thật nhanh để check-in đủ điểm. Nhưng ở Hemu, nhịp sống chậm đến mức cuối cùng mọi người cũng chậm lại theo, người ta bắt đầu chú ý tới ánh sáng buổi sáng, tiếng nước chảy, mùi gỗ trong căn nhà nhỏ hay cách khói bếp bay lên lúc chiều xuống.

Có lẽ vì vậy mà sau khi rời Hemu Altay, thứ ở lại nhiều nhất không phải một bức ảnh, mà là cảm giác mình từng sống vài ngày trong một thế giới rất khác với thiên nhiên, con người và thời gian vẫn còn thuộc về nhau.