Những chú ngựa trở thành bạn đồng hành không thể thiếu trong cuộc đời của người Kyrgyz. Bắt đầu là bài học cưỡi ngựa từ thuở bé, cho đến khi trở thành những chiến binh hùng dũng trong những chuyến đi săn trên lưng ngựa.

Trước đây khi các loại xe của cuộc sống hiện đại chưa được phổ biến, thì ngựa là phương tiện di chuyển chính của những người dân du mục. Những chú ngựa trở thành bạn đồng hành không thể thiếu trong cuộc đời của người Kyrgyz. Bắt đầu là bài học cưỡi ngựa từ thuở bé, cho đến khi trở thành những chiến binh hùng dũng trong những chuyến đi săn trên lưng ngựa.

Đến Kyrgyzstan, để đắm mình vào khí chất tự do, hoang dã – đồng thời trải nghiệm đời sống du mục có một không hai giữa cảnh quan “siêu Thuỵ Sĩ”, chinh phục những dấu chân đi để chinh phục các trải nghiệm về vùng đất thiêng trên dãy Thiên Sơn – vùng đất cánh đại bàng tự do và vó ngựa tự tại! Cảm giác ngồi trên lưng ngựa giữa thảo nguyên không giống bất cứ thứ gì mình từng tưởng tượng trước đó – gió tạt ngang mặt, người lắc theo từng bước chân ngựa, và xung quanh thì rộng đến mức không biết nên nhìn về đâu trước.

Từ Bishkek đến KyzArt – bắt đầu một hành trình khác biệt

Sau bữa sáng tại Bishkek, đoàn rời thành phố bỏ lại phía sau những con đường quen thuộc để tiến về vùng núi xa xôi. Hơn ba tiếng rưỡi ngồi xe không hề nhàm chán – cảnh vật dần chuyển từ đô thị sang những thảo nguyên rộng lớn, rồi đến những dãy núi lấp ló phía chân trời.

Điểm dừng chân là làng KyzArt, mọi thứ bắt đầu mang màu sắc “du mục” rõ rệt; sau bữa trưa đơn giản thì hành lý được chuyển sang ngựa. Không còn vali kéo, không còn cốp xe từ đây, “phương tiện” duy nhất là một sinh vật sống, có cảm xúc, có phản ứng, và đôi khi… không nghe lời. Người chăn ngựa bản địa hướng dẫn những kỹ năng cơ bản – cách cầm cương, giữ thăng bằng, điều khiển hướng đi. Những thao tác tưởng đơn giản nhưng lại khiến người mới như mình thấy hơi… run. Và rồi, không còn thời gian để suy nghĩ nhiều và hành trình chính thức bắt đầu.

Ngày 1: Cưỡi ngựa băng qua thảo nguyên Kilemche

Chặng đầu kéo dài khoảng 4 tiếng đưa cả đoàn băng qua những đồi cỏ xanh mướt trải dài đến vô tận, không gian ở đây rộng đến mức khiến con người trở nên nhỏ bé nhưng lại không hề cô đơn. Tiếng vó ngựa gõ xuống mặt đất đều đặn, hòa cùng tiếng gió thổi ngang tai tạo thành một thứ âm thanh rất riêng của thảo nguyên, đều đều như nhịp tim.

Ban đầu, cảm giác trên lưng ngựa khá lạ. Hai tay nắm chặt dây cương, chân kẹp vào yên, cơ thể cứng đơ vì sợ mất thăng bằng. Con ngựa dường như cảm nhận được sự vụng về đó – nó đi chậm, đôi lúc hất đầu nhẹ như thử phản ứng của mình. Nhưng rồi sau một thời gian, cơ thể bắt đầu quen với nhịp chuyển động. Không còn chống lại, mà bắt đầu “theo”. Nhịp đi của ngựa nhồi lên nhồi xuống đều đặn, giống như tiếng trống và cơ thể dần hòa vào nhịp đó một cách tự nhiên.

Kilemche Valley, đêm giữa thế giới không sóng

Sau nhiều giờ di chuyển, thung lũng Kilemche Valley hiện ra ở độ cao hơn 2.500m như một tấm thảm xanh khổng lồ, đây là nơi các gia đình du mục sinh sống theo mùa với những căn lều yurt truyền thống nằm rải rác giữa đồng cỏ. Buổi chiều ở đây rất lạ. Không wifi, không 3G, không thông báo điện thoại – một kiểu “ngắt kết nối” mà ban đầu hơi khó chịu nhưng rồi lại trở thành thứ dễ chịu nhất. Bạn có thể đi bộ giữa những đồi hoa dại, trò chuyện với người bản địa, hoặc đơn giản là ngồi yên và nhìn trời chuyển màu; đêm xuống bầu trời đầy sao, thứ sao trời mà ở thành phố gần như không bao giờ thấy được.

Ngày 2: Hành trình chinh phục Son-Kul

Sáng hôm sau thức dậy trong cái lạnh se sắt, tiếng dê cừu vang vọng từ xa, bữa sáng đơn giản nhưng ấm áp cùng gia đình du mục tạo cảm giác rất “đời”. Chặng đường ngày thứ hai dài hơn khoảng 5 tiếng cưỡi ngựa, địa hình cũng đa dạng hơn: từ đồi cỏ uốn lượn đến những đoạn dốc đá gập ghềnh. Có những đoạn leo dốc, con ngựa thở hì hục, hơi nóng phả lên rõ rệt. Cơ thể mình phải chúi về phía trước để giữ thăng bằng. Ngược lại, khi xuống dốc, cảm giác tim hơi thót lại và ta chỉ biết tin vào bước chân của nó. Gió tạt ngang mặt, mang theo mùi cỏ, mùi đất, mùi lông ngựa,… tất cả hòa lại thành một thứ cảm giác rất nguyên bản; và rồi sau những mệt mỏi tích tụ, khoảnh khắc đáng giá nhất xuất hiện.

Hồ Son-Kul là phần thưởng xứng đáng

Từ một sườn núi cao, Son-Kul Lake hiện ra xanh biếc, rộng vô tận, nằm giữa lòng núi như một viên ngọc. Mọi người gần như im lặng vì cảnh trước mắt quá đủ để nói thay mọi thứ.

Nằm ở độ cao hơn 3.000m giữa vùng Naryn Region, Song-Köl Lake là thứ vẻ đẹp cần thời gian để thấm, mặt hồ rộng gần 270 km² nằm trọn trong một thung lũng kín, được bao quanh bởi các dãy núi thấp tròn, khiến không gian ở đây vừa mở ra vô tận, vừa có cảm giác tách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài.

Nhiệt độ quanh năm lạnh, mùa đông mặt hồ đóng băng dày, còn mùa hè chỉ vừa đủ ấm để những đàn ngựa và gia súc của người du mục trở về. Ít dòng chảy bề mặt, nhiều dòng nước ngầm, Song-Köl vận hành lặng lẽ như chính nhịp sống nơi đây – chậm, kín, và bền bỉ. Có lẽ vì vậy mà hồ không chỉ là một địa điểm địa lý nhưng giống như một “điểm dừng cuối” đúng như tên gọi của nó – cảnh vật, khí hậu và đời sống con người cùng tồn tại trong một trạng thái nguyên sơ hiếm còn sót lại ở Trung Á.

Khi rời Song-Köl, mình nhận ra thứ ở lại không phải là những khung hình đẹp hay một hành trình “đáng nhớ” theo cách thông thường nhưng nó là cảm giác cơ thể đã từng hòa cùng nhịp đi của một con ngựa, là sự im lặng để nghe rõ tiếng gió, và là khoảnh khắc mình chấp nhận đi chậm lại giữa một thế giới vốn luôn thúc mình phải nhanh hơn. Có lẽ hành trình này không thay đổi mình theo kiểu rõ ràng nhưng nó để lại một vết lặng đủ để sau này, mỗi khi thấy mình mệt với nhịp sống quen thuộc thì mình biết rằng ở đâu đó, vẫn có một nơi mà mọi thứ diễn ra theo cách khác, và mình đã từng ở đó.