Đi Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha thì nhất định phải ăn gì để cảm nhận trọn vẹn văn hóa bản địa?

Có một câu nói cổ của người Tây Ban Nha rằng: “Hạnh phúc của con người bắt đầu từ dạ dày”, nếu bạn đang tìm kiếm một lý do để xách ba lô lên và đi thì hãy để mùi thơm của dầu ô liu nóng hổi, vị ngọt lịm của rượu Port hay độ giòn rụm của chiếc bánh tart trứng dẫn lối. Tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, ẩm thực không chỉ là thức ăn mà đó là “The Iberian Accord” – sự hòa hợp tuyệt vời giữa các nền văn minh.

Di sản Al-Andalus: Những người định hình bàn ăn hiện đại

Ít ai biết rằng trình tự bữa ăn ba món (khai vị, món chính, tráng miệng) mà thế giới phương Tây đang sử dụng ngày nay lại có nguồn gốc từ Cordoba vào thế kỷ thứ 9; chính Ziryab – một nghệ sĩ đa tài từ Baghdad đã mang sự tinh tế của Ba Tư đến bán đảo Iberia, thay thế lối ăn uống hỗn loạn bằng một nghệ thuật sống thanh tao.

Người Moors (Hồi giáo) đã biến những vùng đất khô cằn thành những khu vườn địa đàng với hệ thống thủy lợi phức tạp, mang đến cho chúng ta cơm, mía đường, nghệ tây, hạnh nhân và các loại cây họ cam quýt. Khi bạn thưởng thức món Paella vàng óng tại Valencia, hãy nhớ rằng hạt gạo ấy chính là món quà từ những nông dân Hồi giáo thế kỷ 10, hay món kẹo hạnh nhân Turrón trứ danh – biểu tượng của sự ngọt ngào đêm Giáng sinh cũng chính là sự kế thừa tinh túy từ kỹ nghệ làm bánh của người Ả Rập.

Cuộc cách mạng từ Tân Thế giới thay đổi khẩu vị toàn cầu

Tây Ban Nha không chỉ kết nối Á – Âu thông qua những cuộc hải trình, mà còn là cánh cổng đưa những sản vật của châu Mỹ vào bếp ăn thế giới; thật khó để hình dung ẩm thực Tây Ban Nha sẽ ra sao nếu thiếu cà chua cho nước xốt Sofrito, khoai tây cho món Tortilla (trứng cuộn khoai tây) hay ớt cho bột Pimentón (ớt bột hun khói).

Vào năm 1519, Hernán Cortés đã gặp hoàng đế Aztec Montezuma và lần đầu tiên nếm thử thức uống từ cacao, chocolate sau đó đã trở thành thức uống thượng lưu của giới quý tộc và tu sĩ Tây Ban Nha trước khi lan tỏa khắp châu Âu. Ngày nay ngồi tại một quán café ở Madrid vào sáng sớm, nhúng một thanh quẩy Churros giòn tan vào cốc chocolate đặc quánh – bạn đang thực sự thưởng thức một huyền thoại từ năm 1492.

Tapas & Cervecería – nghệ thuật “cư ngụ trong thực tại”

Tại Tây Ban Nha ăn uống là một hoạt động xã hội mang tính biểu tượng; Tapas tức những đĩa thức ăn nhỏ dùng kèm đồ uống, không chỉ là món ăn, mà là một lối sống. Có nhiều truyền thuyết về nguồn gốc của Tapas từ việc dùng lát bánh mì để che miệng ly rượu tránh côn trùng (tapa có nghĩa là “nắp đậy”), đến sắc lệnh của Vua Alfonso X về việc quán rượu chỉ được phục vụ rượu nếu có kèm đồ ăn nhẹ.

Đi Tapeo (đi ăn tapas từ quán này sang quán khác) là cách tốt nhất để bạn chạm vào linh hồn của những thành phố như Seville hay San Sebastián, bạn có thể nếm thử Gambas al Ajillo – tôm rim tỏi thơm lừng trong dầu ô liu; Patatas Bravas – khoai tây chiên giòn rưới nước xốt cay nồng, Jamón Ibérico de Bellota – “Vị vua” của charcuterie, đây là loại giăm bông từ giống lợn đen chăn thả tự do trong các rừng sồi, chỉ ăn hạt sồi, tạo nên những lát thịt đỏ thẫm với những vân mỡ mịn màng giàu axit oleic (một loại chất béo tốt cho tim mạch).

Bồ Đào Nha – những bước chân viễn chinh và vị mặn của Đại dương

Rời Tây Ban Nha để bước sang Bồ Đào Nha, hương vị dường như trở nên mặn mòi hơn bởi gió biển Đại Tây Dương; nếu Tây Ban Nha có lợn Ibérico là biểu tượng thì Bồ Đào Nha có Bacalhau (cá tuyết muối) – “người bạn chung thủy” của mọi gia đình.

Người Bồ Đào Nha tuyên bố có hơn 365 cách chế biến cá tuyết, đủ cho mỗi ngày trong năm một món; tại các bến cảng Porto hay Lisbon bạn sẽ bị mê hoặc bởi mùi cá mòi nướng (Sardinhas Assadas) khói tỏa nghi ngút trên vỉ than, ăn kèm với ly rượu Vinho Verde (rượu vang xanh) tươi mát – thứ rượu vang nhẹ nhàng, sủi tăm li ti đại diện cho tâm hồn phóng khoáng của vùng Minho.

Những món ngọt từ Tu viện

Một đặc trưng độc đáo khác của ẩm thực bán đảo Iberia là các món bánh ngọt từ tu viện (Convent sweets), trong thời kỳ Inquisition (Tòa án dị giáo) thì việc dùng lòng trắng trứng để hồ quần áo của các tu sĩ đã để lại một lượng lớn lòng đỏ dư thừa và để không lãng phí thì các nữ tu đã sáng tạo nên những loại bánh ngọt vô cùng đặc sắc.

1. Pastel de Nata (Bồ Đào Nha): Chiếc bánh tart trứng huyền thoại với lớp vỏ nghìn lớp giòn tan và nhân kem sữa béo ngậy, nướng cháy cạnh thơm lừng.
2. Tarta de Santiago (Tây Ban Nha): Bánh hạnh nhân ẩm mượt, mang biểu tượng thánh giá của dòng tu Santiago, vốn được cho là có nguồn gốc từ bánh vượt qua của người Do Thái.
3. Tocino de Cielo: Một loại flan làm hoàn toàn từ lòng đỏ trứng và đường, mịn màng và ngọt ngào như “mỡ từ thiên đường”.

Bên cạnh những món ăn mang đậm dấu ấn nông mục và lịch sử, Tây Ban Nha ngày nay còn là “lò luyện” của ẩm thực phân tử thế giới; những đầu bếp siêu sao như Ferran Adrià (El Bulli) hay Juan Mari Arzak đã định nghĩa lại khái niệm về ăn uống. Họ lấy những nguyên liệu truyền thống như rau bina, nho khô, hạt thông và biến chúng thành những khối bọt khí, những viên sorbet hay những cấu trúc siêu thực khiến thực khách không chỉ ăn mà còn là đang khám phá một phòng thí nghiệm nghệ thuật.

Ẩm thực của bán đảo Iberia không chỉ dành cho dạ dày, mà dành cho tâm hồn. Khi bạn ngồi dưới những tán cây cam ở Seville, hay ngắm hoàng hôn rực rỡ tại điểm cực Tây Cabo da Roca, miếng ăn bạn thưởng thức chính là sự kết tinh của 2000 năm lịch sử. Đó là sự kiên cường của người nông dân, lòng dũng cảm của các nhà thám hiểm và sự hòa hợp của những nền văn hóa đối nghịch.

Đừng chỉ đọc, hãy để các giác quan của bạn được đánh thức! Bán đảo Iberia đang chờ bạn, với một chiếc bàn luôn sẵn sàng và những ly rượu vang tràn đầy; bạn đã sẵn sàng để viết nên chương tiếp theo của chính mình trong bản “Iberian Accord” chưa?